U bent hier

Porseleinkast Paulina Bisdom van Vliet later beschilderd dan gedacht

maandag 10 december 2018 - 16:49

RCE-onderzoeker Luc Megens onderzoekt de beschilderingen van de porseleinkast in Museum Paulina Bisdom van Vliet met de draagbare XRF.

In het Museum Paulina Bisdom van Vliet in Haastrecht is een achttiende-eeuwse porseleinkast te zien die is beschilderd met figuratieve voorstellingen en wapenschilden. Restaurator Hans Piena, tegenwoordig conservator bij het Openluchtmuseum in Arnhem, doet promotieonderzoek naar dit soort beschilderd meubilair. Hij ontdekte al bij veel andere zeventiende- of achttiende-eeuwse meubels dat de beschilderingen waarschijnlijk niet uit de tijd van het meubel zelf stamden.

Materiaal-technisch onderzoek van de beschilderingen bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bevestigde onlangs zijn conclusies en toonde aan dat die schilderingen vaak niet eerder dan na het midden van de negentiende eeuw gemaakt konden zijn. Ook bij de kast van Paulina Bisdom van Vliet rees bij Piena het vermoeden dat de voorstellingen op de kast weleens van een latere datum konden zijn. Zo hebben de in de schilderingen afgebeelde wapenschilden geen enkele historische relatie met elkaar en lijken ze uit heraldische boeken te zijn overgeschilderd.

Zinkwit en chroomrood

De verflagen op de porseleinkast zijn met een draagbare röntgenfluorescentiespectrometer, in het kort de draagbare XRF, onderzocht. Overal in de figuratieve voorstellingen en wapenschilden bleek het element zink aanwezig. Dat wijst op het voorkomen van het pigment zinkwit in de verf. Microscopisch onderzoek van een verfmonster kleiner dan een millimeter bevestigde dat. Dit pigment is voor de toepassing in olieverf pas net voor 1850 bruikbaar gemaakt en in de daarop volgende decennia is het steeds vaker toegepast. In de rode verf is bovendien het element chroom gevonden, dat duidt op het pigment chroomoranje ofwel chroomrood, dat ook pas in de negentiende eeuw is uitgevonden.

Het is niet bekend wanneer de kast in het bezit van de familie Bisdom van Vliet is gekomen. In elk geval is deze achttiende-eeuwse kast pas in de tweede helft van de negentiende eeuw met de figuratieve scènes en wapenschilden versierd.

Luc Megens is onderzoeker bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Meer informatie is te vinden in RCE-rapport 2017-092.

Reacties