U bent hier

Nieuw leven voor Kunstberg op Digitale Collectie Nederland

donderdag 10 maart 2016 - 13:50

Op 19 februari wijdde de Volkskrant een special aan het depot van kunstmusea onder de kop ‘Musea worstelen met kunstberg’. Die bijlage geeft een goed inzicht in welke vraagstukken er spelen als het gaat om het bewaren van museale objecten. En roept bij mij een reactie op.

Musea beschouwen hun depotstukken als fundament van de collectie en als bron voor onderzoek. Ze dienen als reserve om te kunnen wisselen binnen de vaste collectie en als ruilmiddel voor bruiklenen uit het buitenland. Ook wijzen de musea op de hoge kosten van ontzamelen en op hun terughoudendheid bij verwervingen. Ze zijn zich ervan bewust hoe de waardering van een bepaalde kunstvorm of -periode kan verschillen per generatie en wat het risico is van afstoting uit de collectie.

Sinds 1985 is de gezamenlijke collectie van de 41 musea die aan de Volkskrant-enquête meededen bijna verdubbeld. Van 1,8 miljoen naar maar liefst 3,4 miljoen objecten. De laatste 10 jaar hebben museumbezoekers daarvan 18,1% in de zalen kunnen zien. Op internet is nu ongeveer de helft zichtbaar. Dat vindt iedereen belangrijk, zo staat in de enquête. Maar het digitaliseringsproces is tijdrovend – en dus duur. Ook de kosten van kunstopslag zijn hoog.

Harde cijfers ontbreken

Terecht wilden de journalisten harde cijfers. Over bijvoorbeeld het aantal kunstwerken in depot, op zaal, gedigitaliseerd, afgestoten, verworven en over de kosten die dat met zich meebrengt. Maar weinig musea bleken die gevraagde data voorhanden te hebben en ook de kwaliteit van de geleverde antwoorden varieerde sterk per museum. Een collectie beheren kost geld, veel geld, variërend van enkele tonnen tot over een miljoen. Maar hoe veel precies bleek niet goed vast te stellen.

Toch gaat de discussie uiteindelijk over: weten we genoeg over alle collecties in Nederland om de goede afwegingen te maken? Wat stoten we af? Wat ontbreekt er? Wat hebben we in overvloed? Wat heeft de een wat de ander goed kan gebruiken? Wat kunnen we samen doen? Hoe kan het efficiënter? Hoe kan het goedkoper?

Eerste prioriteit

Een museum kan zijn eigen informatie goed op orde hebben en op grond daarvan beslissingen nemen. Dat is mooi en goed. Maar als je het hebt over een ‘problematische kunstberg’ van veel musea tezamen, dan is dat niet genoeg. Dan gaat het erom of je genoeg weet van het geheel. Zonder die kennis kan een individueel museum slechts een beperkte afweging maken met betrekking tot zijn eigen collectie.

Wat hebben we en hoeveel hebben we gezamenlijk? Daar begint een overzicht mee. En daarom is het zichtbaar maken van alle Nederlandse collecties door registratie en fotografie op internet – via de Digitale Collectie Nederland – de eerste prioriteit.

Dat is kostbaar, zeker. Maar nog kostbaarder is niets doen. Of keuzes maken op grond van ontbrekende informatie.

Taal 
Nederlands

Reacties