U bent hier

De invloed van luchtverontreiniging op ons culturele erfgoed

woensdag 17 oktober 2018 - 16:13

Luchtverontreiniging is niet alleen schadelijk voor mens en dier..
Ook ons culturele erfgoed is sterk onderhevig aan de schadelijke invloed van luchtverontreiniging. Dit kan zijn in de vorm van zwevende vaste deeltjes (fijnstof PMx) maar ook in gasvorm (moleculaire verontreiniging). Deze luchtverontreiniging beperkt zich zoals vaak wordt verondersteld niet alleen tot de buitenlucht. Via aanvoer door mechanische ventilatiesystemen bestaat er een grote kans dat ook de binnenlucht vervuild raakt met extern gegenereerde verontreinigingen.
Daarnaast wordt binnen gebouwen zelf ook de nodige luchtverontreiniging gegenereerd. Denk hierbij aan het uitdampen van verven, het uitgassen van kunststoffen, loskomend stof van kleding, (ver)bouwstof, huidschilfers etc.. Al deze verontreinigingen plegen een aanslag op de conditie van schilderijen, archieven, kunstobjecten en dergelijke.

Voorbeelden van de schadelijke invloeden door luchtverontreiniging zijn corrosie van metalen, aantasting van materialen en verven alsmede het vervagen van kleurstoffen.

Schadelijke stoffen
De destructieve uitwerking op materialen verschilt per soort verontreiniging.
Over het algemeen tast fijnstof (PMx) steen, lei, metaal, vezels en glas aan. Zwaveloxiden (SOx), deze komen voornamelijk bij het verbranden van zwavelhoudende fossiele brandstoffen, zijn met name van invloed op materialen als metalen, katoen, lakken, coatings, (bouw)steen, verven, papier en leder. Ozon (O3) is net als stikstofoxiden (NOx) in staat materialen zoals rubber, verfstoffen en verven aan te tasten. Ook kooldioxide (CO2) is een schadelijk soort gas dat met name schade aan (bouw)steen toe kan brengen.

Luchtfiltratie
Om ons culturele erfgoed optimaal te beschermen tegen de invloed van schadelijke verontreinigingen is het noodzakelijk deze stoffen uit de binnenlucht te verwijderen alvorens ze de kans krijgen onherstelbare schade toe te brengen.

Voor het verwijderen van vaste deeltjes uit de (toegevoerde) binnenlucht wordt gebruik gemaakt van hoogwaardige luchtfilters in de vorm van zakkenfilters, paneelfilters en/of compactfilters.
Gasvormige verontreinigingen (moleculaire verontreinigingen) worden normaliter verwijderd met behulp van moleculaire filters als actief kool en/of chemische filtermateriaal (chemisorbant). Een combinatie van deze beide soorten verdient aanbeveling omdat de genoemde filtermedia afzonderlijk niet in staat zijn alle eerder genoemde gasvormige verontreinigingen af te vangen.

Filters voor het afvangen van vaste deeltjes en gasvormige verontreinigingen worden over het algemeen in de buitenluchtaanvoer van het centrale ventilatiesysteem geplaatst. Dit voorkomt op voorhand het binnendringen van gebouwen door externe verontreinigingen.

Mobiele luchtreiniging
Voor situaties waar geen centraal ventilatiesysteem aanwezig is kunnen mobiele luchtreinigers grote diensten bewijzen.
Deze luchtreinigers dienen dan tenminste voorzien te zijn van stoffilters met HEPA efficiency en van moleculaire filters gevuld met actief koolstofpellets en chemisorbant. Dit zijn zogenaamde multigas filters.

Luchtreinigers die voorzien zijn van met actief koolstof geïmpregneerde filtermatten voldoen niet in musea en archieven omdat de opnamecapaciteit van deze filtermatten te gering is voor de grote hoeveelheid verontreinigingen.

Analyse van eventueel aanwezige corrosieve gassen
Corrosie is een proces dat afhankelijk is van een aantal factoren:

Temperatuur
Relatieve luchtvochtigheid
Vervuilende bestanddelen
Synergetische effecten indien er meerdere verontreinigen aanwezig zijn

Een test met zogenaamde corrosie coupons neemt al deze factoren in beschouwing. De uitkomst van de test is een realistische beoordeling van de corrosieve gassen in de lucht op twee representatieve metalen: een strip zuiver koper en een strip zuiver zilver. Daarbij komt dat de test 30 dagen duurt, hetgeen een representatief gemiddelde geeft van de luchtkwaliteit op de locatie waar de test uitgevoerd is.
De test verschaft informatie over de soort vervuiling en een benadering van de heersende concentraties.
Na analyse is deze informatie voldoende om een moleculair filter te selecteren dat optimaal functioneert voor de gegeven situatie.

Als huidige generatie hebben wij de morele verplichting ons culturele erfgoed in zo goed mogelijke staat door te geven aan komende generaties. Gezuiverde lucht kan hier een bijdrage aan leveren.

Taal 
Nederlands

Reacties