U bent hier

Onderzoekstraat in beeld

Schematische weergave van RCE Onderzoekstraat

Wat is de onderzoekstraat in het Ateliergebouw?

De onderzoekstraat in het Ateliergebouw in Amsterdam is een interdisciplinaire, wetenschappelijk opgeleide onderzoeksgroep die in een laboratorium met een bataljon van op elkaar aansluitende apparaten en bijbehorende referentiecollecties het erfgoedveld ondersteunt met materiaal-technisch onderzoek. Met de koppeling van apparatuur en kennis kan in de onderzoekstraat de materiele samenstelling van objecten of minutieuze monsters worden geanalyseerd om informatie te verkrijgen die de betekenis, waarde en het verhaal van het object verrijkt en toegankelijk maakt (forensic investigation). Daarnaast levert het onderzoek de kennis om veroudering te verklaren, voorspellen, vertragen en zelfs ongedaan te maken (conservation science, conservering en restauratie). Met die kennis adviseert de onderzoeksgroep over waardering, ontwikkeling, behoud en verantwoord gebruik van het erfgoed. Als centrale instelling in Nederland met ruim 50 jaar ervaring zorgt de onderzoeksgroep voor continuïteit en borging van kennis en vormt daarmee het solide nationale knooppunt in de internationale kennisinfrastructuur op het gebied van begrip, conservering en restauratie van het materiele erfgoed. Ook voor technisch onderzoek ten behoeve van kunstgeschiedenis en archeologie komen onderzoeksvragen binnen, zoals bijvoorbeeld kleuronderzoek voor historische interieurs of over de samenstelling van bodemvondsten. Een belangrijke rol spelen de omvangrijke referentiecollecties van materialen, monsters en spectra die bij de RCE vanuit het onderzoek en door schenkingen zijn ontstaan. Zij vormen een cruciaal onderdeel van de (inter)nationale kennisinfrastructuur en worden niet alleen door eigen onderzoekers geraadpleegd, maar ook door de onderzoeksnetwerken waar de onderzoekstraat deel van uitmaakt.

Wat doet de onderzoekstraat?

Als schakel in de keten van toegepast onderzoek naar cultureel erfgoed verbindt de onderzoekstraat wetenschap en praktijk. De onderzoekstraat wordt proactief ingezet om kennis te ontwikkelen die geconstateerde lacunes en verwachte behoeftes dekt. Dit gebeurt in samenspraak met belanghebbenden en op basis van internationale ontwikkelingen, trends en horizon scanning. Projecten om nieuwe kennis te ontwikkelen worden uitgevoerd in samenwerking met nationale partners (musea, universiteiten, NICAS, SBMK) en in internationaal verband (JPI, EU-IPERION-CH). De onderzoekstraat wordt reactief ingezet om vragen uit het veld te beantwoorden, zoals die naar makelij, identificatie, conservering en restauratie van zowel roerend als onroerend erfgoed. Klanten - musea, zelfstandig gevestigde restauratoren en architecten, archieven, erfgoedhuizen, archeologische diensten en studenten – benaderen het RCE-laboratorium met adviesaanvragen. Voor de individuele dienstverlening wordt in principe betaald. Wanneer over een onderwerp meerdere vragen binnenkomen duidt dat op een kennislacune. De vragen kunnen worden opgenomen in een programma of project. Zo zijn bijvoorbeeld projecten 20ste Eeuwse Verven en Plastics ontstaan, nu onderdeel van het Programma Erfgoed van de Moderne Tijd. Binnen het NICAS werkt de onderzoekstraat nauw samen met het Rijksmuseum en de Universiteit van Amsterdam.

Hoe loopt een vraag door de onderzoekstraat?

Vragen die binnenkomen worden bij de intake besproken met de aanvrager zodat probleem, richting en noodzaak van het onderzoek duidelijk zijn. Dan worden object en vraag volgens een vast patroon door de straat geleid langs de ‘huizen’ met hun onderzoekers en apparaten. Elk huis wordt bewoond door een of meer onderzoekers die de techniek van het apparaat kennen en de uitkomsten kunnen interpreteren en in een materieel-culturele context kunnen plaatsen. In het chemisch-analytisch deel van de straat staan apparaten die antwoord geven op vragen over materiele samenstelling, makelij, oorzaken van verval en mogelijkheden tot conservering en restauratie. Hier vinden zowel kunst-technologisch (wat is het, waar komt het vandaan, wie heeft het wanneer gemaakt en hoe?) als conserveringsonderzoek plaats (hoe veroudert het, hoe behoud je het?). Aan het eind van de straat worden de deelresultaten gecombineerd en kan het antwoord op de vraag worden gegeven. In het fysisch-mechanisch deel van de straat kunnen materialen en objecten kunstmatig worden verouderd en getest om prognoses te kunnen geven over toekomstig verval en mogelijke behandelingen. Er is sprake van een straat omdat de ‘huizen’ op een logische manier aan elkaar grenzen en op elkaar aansluiten. Iedere huis levert informatie voor de volgende stap in het onderzoek.

Vraag stellen?

Vragen voor onderzoek of advies kunnen worden ingediend via het aanvraagformulier op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Meer informatie bij Nel Oversteegen: n.oversteegen@cultureelerfgoed.nl

Reacties